04.02.2021
Jakie badania na wątrobę warto zrobić?
Wątroba u człowieka jest jednym z najważniejszych organów w organizmie. Znajduje się po prawej stronie w górnej części jamy brzusznej. Pełni kluczową funkcję w wielu procesach np. metabolizmie składników odżywczych i zachowaniu homeostazy. Jak możemy sprawdzić, czy prawidłowo funkcjonuje? Które badania warto wykonać?
Funkcje wątroby. Co to jest profil wątrobowy?
Wątroba jest narządem odpowiedzialnym m.in. za przemiany składników odżywczych: węglowodanów i białek, magazynowanie niektórych witamin i składników mineralnych (A, D, K, B12 i żelaza), neutralizacja i usuwanie toksyn, produkcję żółci niezbędnej do trawienia tłuszczów.
Testy czynnościowe wątroby to tzw. próby wątrobowe (enzymy wątrobowe i bilirubina), do których zalicza się:
● Wewnątrzkomórkowe enzymy hepatocytów: aminotransferaza alaninowa (ALT) i aminotransferaza asparaginianowa (AST);
● Enzymy związane z komórkami przewodów żółciowych: Gamma-glutamylotranspeptydaza (GGTP) i fosfataza alkaliczna (ALP);
● Bilirubina.
Można także zbadać poziom:
● Dehydrogenazy mleczanowej (LHD);
● Wskaźnika protrombinowego.
Normy dla powyższych wskaźników mogą się różnić np. w zależności od wieku czy płci badanej osoby.
Badania z krwi pozwalające na sprawdzenie stanu wątroby
Badania oceniające funkcje wydalnicze, metaboliczne i wydzielnicze wątroby warto wykonywać:
● przesiewowo i okresowo, monitorując stan swojego organizmu,
● w przypadku zdiagnozowanych ostrych lub przewlekłych chorób wątroby,
● przy podejrzeniu uszkodzenia wątroby,
● w stanach zatruć,
● przy nadużywaniu alkoholu,
● gdy obecne są symptomy takie jak żółtaczka,
● jeśli w rodzinie występowały choroby wątroby,
● przy przyjmowaniu antykoncepcji hormonalnej i zażywaniu leków, które mogą obciążać i uszkodzić wątrobę,
● również w trakcie ciąży.
Funkcję wydalniczą wątroby ocenia się na podstawie stężenia bilirubiny, natomiast funkcję metaboliczną poprzez testy krzepnięcia i albuminy.
Jeżeli chcesz ocenić funkcje wątroby, rozpoznać lub wykluczyć jej schorzenia wykonaj w ramach pakietu po pobraniu krwi żylnej wykonywanych jest 5 badań (próby wątrobowe, białko osocza - albumina, przeciwciała anty-HBs i anty-HCV oraz morfologia krwi).
Badamy ryzyko:
➢ Chorób wątroby
Jak należy przygotować się do badania?
Badanie nie wymaga specjalnego przygotowania, polega na pobraniu krwi żylnej. Osoba badana powinna być na czczo, może jedynie wypić wodę.
O czym może świadczyć nieprawidłowy wynik badania danego parametru?
|
Parametr |
Nieprawidłowy wynik |
|
Aminotransferaza alaninowa |
Uszkodzenie lub wirusowe zapalenie wątroby, marskość, cholestaza wątrobowa, hemoliza, zawał mięśnia sercowego, miopatie |
|
Aminotransferaza asparaginianowa |
Urazy wątroby, miopatie |
|
Gamma-glutamylotranspeptydaza |
Niealkoholowe stłuszczenie wątroby, zapalenie lub uszkodzenie wątroby, nowotwór, choroby przewodów żółciowych, trzustki lub nerek, zawał mięśnia sercowego |
|
Fosfataza alkaliczna |
Marskość lub zapalenie wątroby, niedrożność dróg żółciowych, rak wątroby |
|
Bilirubina |
Uszkodzenie lub zapalenie wątroby |
|
Albumina |
Niski poziom: zespół nerczycowy, niedożywienie, enteropatia z utratą białka |
|
Przeciwciała anty-HBs |
|
|
Przeciwciała anty-HCV |
Wyniki badań należy skonsultować z lekarzem, który może zlecić także badania obrazowe czy biopsję (pobranie fragmentu miąższu w celu oceny tkanek).
Co wspomaga pracę wątroby? Jak o nią dbać?
Wątroba charakteryzuje się dużymi właściwościami regeneracyjnymi. Jeśli chcemy o nią zadbać warto przestrzegać pewnych zaleceń oraz zwrócić uwagę na styl życia. Przede wszystkim należy ograniczyć do minimum spożywanie alkoholu lub z niego całkowicie zrezygnować. Alkohol może uszkodzać hepatocyty (komórki wątrobowe), co z kolei prowadzi do marskości wątroby. Kobiety i osoby starsze słabiej go metabolizują. Regularne posiłki, przyprawy (np. Majeranek, oregano, tymianek, mięta, kminek), odpowiednia ilość warzyw, tłuszczów i błonnika pokarmowego ora zumiarkowana aktywność fizyczna wspierają prawidłowe funkcjonowanie tego organu.
Niektóre badania wykazały powiązanie mikroflory jelitowej z chorobami wątroby. Zbadano, że może mieć znaczenie w patogenezie alkoholowej choroby wątroby i hepatokarcynogenezie. U pacjentów z marskością wątroby częściej występowały bakterie chorobotwórcze w mikrobiocie jelit, u osób z niealkoholową stłuszczeniową chorobą wątroby (NAFLD) zaobserwowano z kolei niższą ilość bakterii z gatunku Bacteroidetes oraz wyższą Prevotella i Porphyromonas. Niewielkie ilości bakterii jelitowych oraz ich metabolity mogą przedostawać się do wątroby przez żyłę wrotną.
Warto zadbać o dobre bakterie jelitowe za pomocą diety bogatej w błonnik pokarmowy, kiszonek. Pomocne mogą być również preparaty mające w składzie pro- i prebiotyki.
Szacuje się, że choroby wątroby odpowiadają za około 2 miliony zgonów rocznie, głównie z powodu marskości oraz wirusowych zapaleń. Jeśli problemy z wątrobą się utrzymują warto skontaktować się z lekarzem.
Bibliografia:
1. Kasarala G, Tillmann HL., Standard liver tests. Clinical Liver Disease 2016; 8(1): 13-18.
2. Minemura M., Shimizu Y., Gut microbiota and liver diseases. World Journal of Gastroenterology 2015; 21(6): 1691-1702.
Autor merytoryczny: Mgr Monika Ostasz, Dietetyk
